آرتروسکوپی زانو

جراحی‌های درون‌بین یا بسته (و یا به اصطلاح عامیانه‌تر “لیزری”) حدود ۲ دهه است که در پزشکی رایج شده و روز به روز نیز فراگیرتر می‌شود. در علم ارتوپدی نیز به‌ویژه در زانو، شانه و آرنج، این امر مستثنی نیست و امروزه آرتروسکوپی زانو یکی از شایع‌ترین اعمال جراحی است که برای ترمیم پارگی و آسیب‌های منیسک و رباط صلیبی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ساختار زانوی انسان

 

منیسک زانو

 

همان گونه که در تصویر دیده می‎شود بین استخوان‌های ران و ساق، ۲ هلال غضروفی بسیار قوی با نام منیسک وجود دارد که یکی از کارهای آن، ضربه‌گیری و جلوگیری از ساییده شدن مفصل است. رباط‌های متعددی نیز در زانو برای استحکام این مفصل وجود دارد که مهمترین آنها رباط صلیبی قدامی (ACL) و رباط صلیبی خلفی (PCL) است.

پارگی رابط صلیبی و منیسک معمولا در ضربات شدیدی مانند تصادف و یا سقوط اتفاق می‌افتد. در جریان فعالیت‌های ورزشی، در اثر ضربه به زانو، رباط صلیبی یا منیسک پاره می‌شوند. همچنین ممکن است به صورت مزمن منیسک ضعیف شود و با ضربه‌ای کوچک پاره شود؛ این حالت در اثر سبک زندگی (Life Style) نامناسب، سن بالا همراه با بیماری‌های روماتیسمی، دیابت و شرایط کاری نامناسب پیش می‌آید.

 

پارگی رباط صلیبی زانو

 

پارگی منیسک زانو

 

به هر روی، وقتی پارگی منیسک یا رباط صلیبی رخ دهد، در بیشتر مواقع این چنین روندی را طی می‌کند:

– در لحظه ضربه فرد درد شدیدی در زانو حساس می‌کند. تورم و گاهی کبودی و محدودیت حرکات زانو اتفاق می‌افتد.

– در صورتی که فرد به پزشک ارتوپد مراجعه کند، پس از تشخیص پارگی، اقدامات درمانی صورت می‌گیرد.

– با توجه به این‌که آسیب به غضروف‌ها وارد شده باشد یا نه، معمولا فرد می‌تواند به ورزش حرفه‌ای بازگردد. در صورت وجود پارگی در منیسک یا رباط صلیبی، اقدامات درمانی باید به سرعت در پیش گرفته شود.

گروهی از افراد نیز هستند که پس از ایجاد آسیب، به پزشک ارتوپد و بیمارستان مراجعه نمی‌کنند. این دسته از عزیزان معمولا چنین مسیری را پشت سر می‌گذارند:

– تورم، درد و محدودیت روز به روز کمتر می‌شود البته برای شمار کمی از افراد این گروه، زانو همچنان قفل شده باقی می‌ماند و پس از مدتی ناچار به مراجعه می‌شوند. این گروه نیز می‌توانند از درمان در زمان مناسب بهره‌مند شوند.

– افرادی که (متاسفانه درصد آنها زیاد است) زانو را به حال خود رها می‌کنند تا به مرور تورم و التهاب و محرومیت حرکات کم شود. این گروه تصور می‌کنند بهبودی حاصل شده است، غافل از این‌که نفس پارگی منیسک دردی به همراه ندارد و بی‌دردی فعلی آنها به معنی سلامتی نیست.

– این گروه با هر گامی که بر می‌دارند، دو سطح غضروف‌ زانو روی هم ساییده می‌شود ولی دردی به سیستم عصبی مخابره نمی‌شود. این فرایند به مرور منجر به تخریب غضروف‌ می‌شود. اینجا است که درد دوباره برمی‌گردد اما این درد به علت تخریب غضروف است و درمان قطعی ندارد. بیشتر افراد در این زمان به پزشک مراجعه می‌کنند که هرچه سریع‌تر باید آرتروسکوپی انجام دهند. این عمل جراحی برای جلوگیری از پیشرفت تخریب است و به منظور کاهش درد قطعی انجام نمی‌شود. چه بسا بسته به وسعت تخریب حاصله، مختصری درد باقی بماند.

– اگر این افراد با وجود زخم، حاضر به درمان جراحی (آرتروسکوپی) نشوند، در مدت کوتاهی تخریب به بیش از ۵۰% زانو گسترش می‌یابد و در این حالت دیگر عمل آرتروسکوپی نتیجه رضایت بخشی در پی نخواهد داشت. در صورتی که سن این گروه بالای ۵۰ سال باشد، باید برای عمل جراحی تعویض مفصل اقدام کنند و اگر سن آنها پایین‌تر باشد، تنها برای حفظ زانو به مدت چند سال می‌توان آرتروسکوپی یا اقداماتی مثل تزریق غضروف‌ساز و مصرف داروهای خاصی انجام شود. پس از افزایش سن می‌توان تعویض مفصل را برای این افراد انجام داد.

 

در نهایت باید توجه داشت که در صورت پارگی منیسک می‌توان با درمان به موقع، به بهبودی کامل بازگشت و در صورت اهمال، امکان آسیب برگشت‌ناپذیر وجود دارد.

 

عمل جراحی آرتروسکوپی زانو:

 

– بیمار یا در همان روز عمل جراحی و یا شب پیش از عمل (بسته به ساعت جراحی) بستری می‌شود. معمولا بی‌حسی از کمر انجام می‌شود. البته به درخواست بیمار می‌توان بی‌هوشی عمومی انجام داد.

– برای جراحی، با کمک دو سوراخ ۳ میلی‌متری وارد محوطه زانو می‌شویم و با مانیتور و تجهیزات خاص، زانو را کامل بررسی می‌کنیم.

 

آرتروسکوپی منیسک زانو: درمان پارگی

 

آرتروسکوپی رباط صلیبی زانو: درمان پارگی

 

– در صورت پارگی رباط، می‌توان از رباط‌های خود بیمار استفاده کرد و یا رباط مصنوعی به کار برد. این تصمیم بسته به شرایط هر بیمار متفاوت است ولی ارجحیت با رباط برداشته شده از بدن خود بیمار است. در صورتی که پارگی منیسک در منطقه‌ای باشد که امکان ترسیم باشد و کراش (له) نشده باشد می‌توان آن را نیز ترسیم کرد.

– بعد از عمل جراحی معمولا زانوبندی در اختیار بیمار قرار می‌گیرد.

– پیش از ترخیص، با کمک فیزیوتراپ تیم درمانی بیمار راه رفتن را آغاز می‌کند و حرکات زانو پیش از ترخیص شروع می‌شود.

– ۵ روز پس از عمل، پانسمان‌ها باز می‌شود و فرد می‌تواند موضع جراحی را با آب و صابون بشوید. پیش از ۵ روز، این کار به هیچ عنوان نباید انجام شود.

– نکته بسیار مهم، تقویت عضلات ۴ سر ران است که توسط تیم درمانی آموزش داده می‌شود. دامنه حرکات زانو نیز بسته به هر بیمار، جداگانه آموزش داده می‌شود.

– سه هفته اول پس از جراحی، بیمار باید با یک عصا و زانوبند بسته راه برود و هنگام استراحت و تمرینات ورزشی می‌تواند زانوبند را باز کند.

– پس از ۳ هفته بیمار می‌تواند زانوبند را بردارد و بدون عصا راه برود؛ البته مستلزم این است که تمرینات را کامل انجام داده باشند و عضله ۴ سر ران کاملا قوی باشد. در غیر این صورت چون ضعف عضله منجر به خالی کردن زانو می‌شود، برای حفظ تعادل تا زمانی که عضله تقویت می‌شود، بیمار بهتر است یک عصا داشته باشد.

– آب درمانی در استخر ۱۰ روز پس از عمل جراحی باید انجام شود. هر هفته حداقل ۴ جلسه فرد باید داخل آب پیاده‌روی کند، بنشیند و برخیزد.

– کار با وزنه باشگاه نیز با مشورت پزشک از ۱۰ روز پس از عمل می‌تواند شروع شود.

– در صورتی که نکات مربوطه دقیق رعایت شود، فرد بعد از ۳ ماه می‌تواند به ورزش حرفه‌ای بازگردد.

 

یادآوری نکات مهم:

  • در صورتی که زمان بین پارگی منیسک تا عمل جراحی بیش از یک ماه باشد، بسته به طول زمان غضروف آسیب می‌بیند و درد بیمار کامل از بین نمی‌رود. در این افراد به‌صورت سالیانه باید غضروف‌ساز به زانوی‌شان تزریق شود و عضلات را قوی نگه دارند تا تخریب بیشتر نشود.
  • در صورتی که فاصله بین عمل جراحی و پارگی زیر یک ماه باشد، در اغلب موارد فرد بهبودی کامل پیدا می‌کند و دقیقا مشابه زانوی سالم کار می‌کند.

تبحر انجام عمل آرتروسکوپی یک مهارت اکتسابی است و واضح است که تعداد اعمال جراحی، این مهارت را بالاتر می‌برد.

دکتر حیدری با تیمی کاملا مجرب و با سابقه بیش از ۱۳۰۰ آرتروسکوپی موفق، در تمام فرایند درمان (چه پیش از عمل و چه پس از عمل جراحی) در کنار شما عزیزان خواهد بود.

ما آماده‌ایم کمک کنیم تا جامعه، سالم و بدون مشکل وارد دوران پیری شود.

فهرست