مسیر درمان همیشه از گزینههای غیرجراحی شروع میشود: دارو برای کنترل التهاب، فیزیوتراپی هدفمند برای تقویت عضلات مرکزی بدن و اصلاح وضعیت بدنی، و در موارد منتخب تزریق اپیدورال برای کاهش التهاب اطراف ریشه عصبی.
اگر این مسیر جواب ندهد، دیسککتومی میکروسکوپی مطرح میشود. در این عمل، از برشی کوچک و با کمک بزرگنمایی، تنها همان قطعه دیسکی که روی عصب فشار آورده برداشته میشود و بقیه ساختار مهره و رباطها دستنخورده میماند. در مواردی که همراه با ناپایداری مهرهها باشد، تثبیت (فیوژن) هم به عمل اضافه میشود.
توضیح دکتر حیدری درباره درمان دیسک کمر
چه کسانی کاندید این درمان هستند؟
- درد تیرکشندهای که از کمر به باسن و پشت ران و ساق میرود (سیاتیک).
- بیحسی، گزگز یا سوزش در مسیر مشخصی از پا.
- ضعف عضلانی: افتادگی مچ پا یا ضعف در بلند کردن پنجه و پاشنه.
- دردی که بعد از شش تا هشت هفته درمان غیرجراحی همچنان زندگی روزمره را مختل میکند.
- تطابق کامل علائم بالینی با یافتههای MRI؛ صرف دیدن دیسک در MRI دلیل جراحی نیست.
- موارد فوری: بیاختیاری ادرار یا مدفوع و بیحسی ناحیه زین اسبی که نیاز به جراحی اورژانسی دارد.
روش انجام درمان
مسیر درمان، مرحله به مرحله
-
معاینه عصبی
بررسی رفلکسها، قدرت عضلانی و حس در مسیر عصب برای تعیین سطح درگیر.
-
تصویربرداری
MRI کمر برای دیدن دقیق دیسک و میزان فشار روی ریشه عصبی.
-
درمان غیرجراحی
شش تا هشت هفته دارو، فیزیوتراپی و اصلاح فعالیتهای روزمره.
-
تزریق تشخیصی-درمانی
در موارد منتخب، تزریق اپیدورال برای کاهش التهاب و تأیید سطح درگیر.
-
دیسککتومی میکروسکوپی
برداشتن قطعه فشارآورنده با کمترین آسیب به بافت سالم.
-
بسیج زودهنگام
راه رفتن از چند ساعت بعد از عمل.
-
برنامه تقویتی
تمرینهای پایدارسازی ستون فقرات برای پیشگیری از عود.
دوره نقاهت و مراقبتهای بعد از درمان
بعد از دیسککتومی کمر، معمولاً همان روز یا فردای عمل راه میافتید و درد تیرکشنده پا اغلب بلافاصله فروکش میکند. بیحسی و ضعف عضلانی دیرتر و طی چند هفته تا چند ماه بهبود مییابد، چون عصب زمان بیشتری برای ترمیم میخواهد.
در شش هفته اول بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن مکرر از کمر و نشستن طولانی بدون تکیهگاه محدود میشود. کار اداری معمولاً بعد از دو تا چهار هفته و کار بدنی سنگین بعد از هشت تا دوازده هفته از سر گرفته میشود.
موفقیت بلندمدت بیش از همه به تقویت عضلات مرکزی بدن، کنترل وزن و اصلاح وضعیت نشستن بستگی دارد؛ بدون اینها احتمال عود در همان سطح یا سطح مجاور بالا میرود.
سوالات متداول
خیر. بیش از هشتاد درصد دیسکهای کمر با دارو، فیزیوتراپی و اصلاح فعالیت بهتر میشوند. جراحی برای مواردی است که فشار روی عصب باعث ضعف پیشرونده یا دردی شده که به درمان جواب نمیدهد.
احتمال عود در همان سطح حدود پنج تا ده درصد است. رعایت اصول بلند کردن اجسام، تقویت عضلات مرکزی و حفظ وزن مناسب این احتمال را بهطور محسوسی کم میکند.
درد معمولاً سریع بهتر میشود اما بازگشت حس و قدرت به سرعت ترمیم عصب بستگی دارد و میتواند چند هفته تا چند ماه طول بکشد. هرچه فشار طولانیتر بوده باشد، این روند کندتر است.
تزریق التهاب اطراف عصب را کم میکند و میتواند درد را برای هفتهها تا ماهها کنترل کند، اما خودِ دیسک را برنمیگرداند. از آن بهعنوان پلی برای عبور از فاز حاد و ادامه فیزیوتراپی استفاده میشود.
بله. شنا، پیادهروی و تمرینهای پایدارسازی پس از دوره نقاهت نهتنها مجاز بلکه لازماند. وزنهبرداری سنگین و ورزشهای پرضربه با نظر پزشک از سر گرفته میشوند.